ULUSLARARASI TARIM PİYASALARI GÖRÜNÜMÜ
BUĞDAY
• 2025/26 sezonu için bu ayki ABD buğday görünümünde artan arz, değişmeyen yurt içi kullanım, daha yüksek ihracat ve daha düşük kapanış stokları öngörülmektedir. Üretimin 1.929 milyon buşel olarak tahmin edilmesiyle birlikte arz artmıştır; bu artış, azalan hasat alanını fazlasıyla telafi eden daha yüksek verimden kaynaklanmaktadır. Tüm buğday türlerinde ortalama verim dönüm başına 52,6 buşel olarak tahmin edilmiştir; bu, geçen aya kıyasla 1,0 buşel artışı temsil etmektedir.
• Kışlık buğday üretimi, Hard Red Winter (sert kırmızı kışlık) ve Soft Red Winter (yumuşak kırmızı kışlık) buğdaylardaki düşüşler nedeniyle 36 milyon buşel azalarak 1.345 milyon buşel’e gerilemiştir. NASS tarafından yapılan ilk 2025/26 sezonu anketine dayalı tahminler, diğer ilkbahar buğdayı üretiminin, hasat alanı ve verim düşüşü nedeniyle geçen yılın altında, 504 milyon buşel olduğunu; Durum buğdayının ise verim düşüşü sebebiyle hafif gerileyerek 80 milyon buşel’e indiğini göstermektedir.
• İhracat tahmini, satışlar ve sevkiyatlardaki güçlü erken dönem temposuna bağlı olarak 25 milyon buşel artırılarak 850 milyon buşel’e çıkarılmıştır. 2025/26 kapanış stok tahmini 8 milyon buşel azalarak 890 milyon buşel’e düşürülmüştür, ancak bu miktar geçen yıla göre %5 daha yüksektir. 2025/26 sezon ortalaması çiftlik satış fiyatı (SAFP) değişmemiştir ve buşel başına 5,40 ABD doları olarak kalmıştır. Bu değer, geçen sezonun nihai ortalaması olan 5,52 ABD dolarının altındadır.
• Bu ayki küresel buğday görünümü, daha düşük arz, daha yüksek tüketim, azalan ticaret ve daha düşük kapanış stoklarını öngörmektedir.
• Küresel arz, birden fazla ülke için düşürülen başlangıç stokları ile Kanada, Ukrayna ve İran’daki daha düşük üretimin; Kazakistan, Avrupa Birliği, Pakistan ve Rusya’daki üretim artışlarını dengelemesinden dolayı 0,4 milyon ton azalarak 1.072,1 milyon tona çekilmiştir.
Küresel tüketim 0,8 milyon ton artarak 810,6 milyon tona yükseltilmiştir. Bu artışın başlıca nedeni, Kazakistan ve Tayland’daki daha yüksek yemlik ve kalıntı kullanımıdır.
• Dünya ticareti, Avrupa Birliği ve Ukrayna’nın daha düşük ihracat tahminleri nedeniyle 1,3 milyon ton azalarak 213,1 milyon ton seviyesine indirilmiştir. Bu düşüş, Rusya ve ABD için yapılan daha yüksek ihracat tahminleriyle yalnızca kısmen dengelenmiştir.
• 2025/26 küresel kapanış stokları, Kanada ve Avrupa Birliği’ndeki azalmalar nedeniyle 1,2 milyon ton düşerek 261,5 milyon tona gerilemiştir.
KABA TAHILLAR
• 2025/26 sezonuna ilişkin bu ayki ABD mısır görünümü, daha düşük arz, daha az yurt içi kullanım ve daha düşük kapanış stoklarını öngörmektedir. 2025/26 sezonuna ait tahminlerde ihracat artarken, yem ve artık kullanımın düşmesi nedeniyle mısırın başlangıç stokları 25 milyon buşel azaltılarak 1,3 milyar buşel’e çekilmiştir. 30 Haziran tarihli Tahıl Stokları Raporu’na göre, yem ve artık kullanım 75 milyon buşel azaltılmıştır. Güncel bekleyen satışlar ve sevkiyat verilerine göre, ihracat 100 milyon buşel artırılarak 2,8 milyar buşel olarak tahmin edilmiştir. Bu rakam gerçekleşirse rekor seviyeye ulaşacaktır.
• 2025/26 sezonu için mısır üretimi, 30 Haziran tarihli Ekim Alanı Raporu’na göre ekili ve hasat edilen alanların azalması nedeniyle 115 milyon buşel düşürülmüştür. Verim tahmini ise değişmemiştir: dönüm başına 181,0 buşel. Toplam kullanım, arz azalışına bağlı olarak yem ve artık kullanımında yapılan düşüşle 50 milyon buşel azaltılmıştır. Arzdaki düşüş kullanım azalmasından daha büyük olduğu için kapanış stokları 90 milyon buşel azalmıştır. Üreticilerin alacağı sezon ortalaması fiyat buşel başına 4,20 ABD doları olarak sabit tutulmuştur.
• Arpa üretimi, Ekim Alanı Raporu’ndaki hafif alan artışının, verimdeki düşüşü telafi etmesiyle birlikte sınırlı bir artış göstermiştir; yeni verim dönüm başına 77,1 buşel olarak açıklanmıştır.
• Yulaf üretimi, hem daha geniş ekim alanı hem de dönüm başına 75,5 buşel’e çıkan verimle birlikte 14 milyon buşel artmıştır
• Sorgum üretimi, bildirilen daha düşük alan nedeniyle 25 milyon buşel azaltılmıştır. 2025/26 sezonu için küresel kaba tahıl üretimi bu ay 3,6 milyon ton düşürülerek 1.547 milyar ton olarak tahmin edilmiştir. Bu ayki dış (ABD dışı) kaba tahıl görünümü, geçen aya göre daha düşük üretim, daha az toplam kullanım ve daha düşük stokları öngörmektedir.
• Yurt dışı mısır üretimi, Kanada ve Meksika’daki ekili alan artışlarına bağlı olarak yukarı yönlü revize edilmiştir.
• 2025/26 sezonu için mısır üretimi, Brezilya ve Filipinler için artırılmış; Meksika için ise azaltılmıştır. Brezilya’da ikinci ürün hasadına ilişkin mevcut veriler, özellikle Orta-Batı bölgesindeki sonuçlara dayanarak bu ay mısır verimini yükseltmiştir.
• 2025/26 sezonu için küresel arpa üretimi, Türkiye, Rusya, AB, Ukrayna ve Birleşik Krallık’taki azalmalar nedeniyle düşürülmüştür. Ancak Kazakistan’daki üretim beklentisi bu düşüşü kısmen dengelemektedir.
• 2025/26 sezonu için önemli küresel ticaret değişiklikleri: Mısır ithalatı, Zimbabve ve Mısır için artırılmış; Kanada ve Meksika için düşürülmüştür.
• 2025/26 sezonunda mısır ihracatı, ABD ve Kanada için artırılırken, Türkiye için azaltılmıştır.
• 2025/26 sezonu için yurtdışı mısır kapanış stokları, Çin ve Hindistan’daki düşüşlerin Brezilya’daki artışla yalnızca kısmen dengelenmesi nedeniyle azalmıştır.
• Küresel mısır stokları bu ay 3,2 milyon ton azalarak 272,1 milyon ton olmuştur.
PİRİNÇ
• Bu ayki 2025/26 dönemi ABD pirinç görünümü, daha düşük arz, yurt içi kullanım, ihracat ve kapanış stoklarını öngörmektedir. Tüm pirinç arzı, üretimdeki azalma nedeniyle 7,9 milyon cwt düşerek 302,7 milyon cwt’ye gerilemiştir.
• Toplam pirinç üretimi, 30 Haziran’da yayımlanan NASS Ekim Alanı raporunda bildirilen daha düşük hasat alanına bağlı olarak 205,0 milyon cwt olarak tahmin edilmiştir. Nisan ve Mayıs aylarında yaşanan yoğun yağışlar ve su baskınları, özellikle Arkansas’ın kuzeydoğusundaki Delta bölgesinde ekimleri aksatmıştır.
• Daha düşük arz nedeniyle hem ihracat hem de yurt içi ve kalıntı kullanım tahminleri düşürülmüştür. 2025/26 kapanış stokları, önceki yıla göre %5 düşüşle 44,7 milyon cwt olarak öngörülmektedir.
• Toplam pirinç için sezon ortalaması çiftlik satış fiyatı (SAFP), arzın azalmasıyla yükselmiş; bu ay:
Tüm pirinç fiyatı: 14,00 $/cwt,
Uzun taneli pirinç: 13,00 $/cwt,
Diğer orta ve kısa taneli pirinç: 13,50 $/cwt, şeklinde 0,50 $/cwt artışla revize edilmiştir.
• 2025/26 küresel pirinç görünümü; neredeyse değişmeyen arz, artan tüketim, biraz daha yüksek ticaret hacmi ve azalan stokları öngörmektedir.
• Küresel arz, ABD’deki üretim düşüşünün Filipinler ve Gana’daki yüksek başlangıç stoklarıyla dengelenmesi sonucunda neredeyse değişmemiştir.
• Küresel pirinç tüketimi ve kalıntı kullanımı, bu ay 0,6 milyon ton artarak rekor seviye olan 541,6 milyon tona ulaşmıştır. Bu artışın büyük bölümü, Çin’in devlet stoklarından ilave tahıl serbest bırakmasının ve bu miktarın büyük ölçüde yem olarak kullanılmasının beklendiği öngörüsüne dayanmaktadır.
• Dünya pirinç ticareti, Burma’nın (Myanmar) daha yüksek ihracatına bağlı olarak bu ay çok az artarak 61,8 milyon tona yükselmiştir.
• Küresel kapanış stokları, Çin ve Burma’daki azalmalar nedeniyle bu ay 187,3 milyon tona düşürülmüştür.
YAĞLI TOHUMLAR
• 30 Haziran tarihli NASS Ekim Alanı raporuna göre, 2025/26 sezonu için ABD’de yağlı tohum üretimi 128,3 milyon ton olarak tahmin edilmektedir. Bu rakam geçen aya göre 0,1 milyon ton düşüktür. Soya fasulyesi, ayçiçeği, kanola ve yer fıstığında üretim azalmış; pamuk tohumu üretimindeki artış bu kaybı kısmen dengelemiştir.
• 2025/26 sezonunda ABD soya fasulyesi görünümüne göre:
- Üretim azalmış,
- İşleme artmış,
- İhracat düşmüş,
- Kapanış stokları artmıştır.
• Soya fasulyesi üretimi, hasat alanındaki azalma nedeniyle 4,3 milyar buşel olarak tahmin edilmiştir. Verim, dönüm başına 52,5 buşel olarak sabit kalmıştır. Geçen aya göre üretim 5 milyon buşel azalmıştır.
• Soya fasulyesi işleme 50 milyon buşel artırılarak 2,54 milyar buşel’e yükseltilmiştir. Bu artış, biyoyakıt üretiminde kullanılan soya yağına olan daha yüksek talebe dayanmaktadır. Bu ayki tahminler, 2026 ve 2027 yıllarına ilişkin ABD Çevre Koruma Ajansı’nın (EPA) Yenilenebilir Yakıt Standardı (RFS) hacim zorunluluklarına dair önerilen düzenlemeyi dikkate almıştır.
• EPA yalnızca zorunlulukları ciddi biçimde artırmakla kalmamış, aynı zamanda 2026 itibarıyla yurt dışı menşeli hammaddelerden veya ithal yenilenebilir yakıtlardan elde edilen Yenilenebilir Kimlik Numaraları’nın (RINs) sayısını azaltmayı da önermiştir. Bu düzenleme, ABD menşeli hammaddeler (örneğin soya yağı) için talebi artırmaktadır.
• EPA’nın önerisiyle birlikte, 45Z Temiz Yakıt Üretim Vergi Kredisi (Clean Fuel Production Tax Credit) gibi politika teşvikleri ve eyalet düzeyindeki zorunluluklar da dikkate alınmıştır.
• Sonuç olarak:
- Biyoyakıt için kullanılan soya yağı miktarı 1,6 milyar pound artarak 15,5 milyar pound’a çıkarılmıştır.
- Bu miktar, önceki 3 yılın ortalamasına göre %23 artışı temsil etmektedir.
• Biyoyakıt sektöründeki iç talepteki artış nedeniyle:
- Soya yağı ithalatı yükseltilmiş,
- İhracatı düşürülmüştür.
• Diğer kullanım kalemi (gıda, yem ve sanayi) değişmemiştir. Ancak biyoyakıt tesislerindeki yüksek stoklar bu kullanım alanlarını yerinden edebilir; bu etki kısmen kanola yağı ve palm yağı tüketimindeki artışla dengelenecektir.
• Soya yağı kapanış stokları, 0,1 milyar pound artırılarak 1,7 milyar pound’a yükseltilmiştir.
• Yüksek soya yağı fiyatları işleme marjlarını desteklemekte ve daha fazla işleme yapılmasına neden olmaktadır. Bu nedenle: Soya küspesi üretimi 1,2 milyon kısa ton artırılmıştır.
Yurt içi soya yağı kullanımı, geçen yıla göre %3 artışla 41,8 milyon kısa tona çıkarılmıştır.
Soya yağı ihracat tahmini, 0,7 milyon kısa ton artarak 18,7 milyon kısa tona yükseltilmiştir.
Soya fasulyesi ihracatı, ABD iç talebinin artması, Arjantin ve Ukrayna’nın ihracatındaki artış ve Eylül sonunda Brezilya’da oluşacak yüksek stokların ABD’nin ana ihracat sezonuna denk gelmesi nedeniyle 70 milyon buşel azaltılarak 1,75 milyar buşel’e indirilmiştir.
• Bu nedenle: ABD kapanış stokları, 15 milyon buşel artırılarak 310 milyon buşel olmuştur.
• Fiyat tahminleri:
- Soya fasulyesi ortalama çiftlik fiyatı: 10,10 $/
- buşel (geçen aya göre 0,15 $ azalma),
- Soya küspesi fiyatı: 290 $/kısa ton (20 $ düşüş),
- Soya yağı fiyatı: 0,53 $/pound (0,07 $ artış).
• Küresel arz-talep görünümünde:
- Toplam arz artmıştır.
- İşleme artmıştır.
- İhracat azalmıştır.
- Kapanış stokları artmıştır.
• Başlangıç stokları, önceki pazarlama yılındaki ticaret revizyonlarına bağlı olarak artmıştır. Brezilya için daha yüksek başlangıç stokları, Çin, Meksika ve Ukrayna’daki düşüşlerle yalnızca kısmen dengelenmiştir.
• Küresel soya üretimi, Ukrayna’da gözlemlenen ekim ilerleme verilerine dayanarak artırılmıştır.
• Toplam işleme miktarı, bu ay 1,1 milyon ton artırılarak 367,7 milyon tona çıkarılmıştır. Artış: ABD, Ukrayna ve Türkiye için yukarı yönlü revize edilirken; Hindistan, Meksika ve Suudi Arabistan için azaltılmıştır.
• İşlemedeki bu artış, küresel soya küspesi ticaretini de artırmıştır. Bu ay ithalatı artan ülkeler: Kolombiya, İran, Suudi Arabistan, Meksika ve Vietnam.
• Küresel soya fasulyesi ihracatı, ABD ihracatındaki azalmaya karşın Arjantin ve Ukrayna ihracatlarındaki artışla yalnızca kısmen dengelenmiştir.
• İthalat, Hindistan, Meksika ve Suudi Arabistan için düşürülmüştür.
• Kapanış stokları, Brezilya ve ABD için yukarı yönlü revize edilmiş; ancak Çin, Arjantin ve Meksika’daki düşüşlerle sadece kısmen dengelenmiştir. Toplamda 0,8 milyon ton artarak 126,1 milyon tona ulaşmıştır.
• Eylül ayında gerçekleşmesi planlanıyor.
İsmail Kemaloğlu
